با عنوان : ارزیابی همبستگی فنوتیپی ژنوتیپی صفات اگرومورفولوژیکی

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد دامغان

گروه زیست شناسی

پايان‌ نامه برای دریافت درجه كارشناسي‌ ارشد “M.s”

گرایش تحصیلی: ژنتیک مولکولی

عنوان:

ارزیابی همبستگی فنوتیپی ژنوتیپی صفات اگرومورفولوژیکی و عملکرد در گونه های تتراپلوئید پنبه (هیریستوم و باربادنس)

استاد راهنما:

دکتر محمد رضا زنگی

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

استاد مشاور:

دکتر رضا نظام زاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

چکیده:

پنبه مهمترین گیاه لیفی دنیاست. اصلاح ژنتیکی پنبه به دلیل همبستگی منفی عملکرد و کیفیت الیاف و همچنین عدم اطلاع کافی در مورد ژن های موثر در کیفیت الیاف مشکل می باشد.

عملکرد پنبه از پارامترهای کمی می باشد که به وسیله ژن های متعددی که در حالت تفکیک از هم دارای ارزش های متفاوتی هستند ، کنترل می گردد. افزایش عملکرد و کیفیت پنبه دو فاکتور مهمی می باشد که تحت تاثیر اجزای زیادی از فاکتورهای ژنتیکی و محیطی قرار می گیرند. شناخت عوامل موثر بر عملکرد و تاثیرات ژنتیکی و محیطی آن می تواند در اصلاح ارقام جدید موثر باشد. در این پژوهش 20 ژنوتیپ از گونه های زراعی هیرستوم و باربادنس در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سال 1392 مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد بین عملکرد با صفات تعداد شاخه رویا ،طول بلندترین شاخه رویا ،وزن 30 غوزه همبستگی ژنوتیپی مثبت و معنی داری در سطح یک درصد وجود داشت. همچنین عملکرد با ارتفاع و تعداد شاخه زایا همبستگی منفی و معنی دار داشت. همبستگی ژنوتیپی مثبت و معنی بین زودرسی با صفات ارتفاع ،تعداد شاخه زایا ،طول شاخه زایا و تعداد غوزه نظاره گردید. ضمنا زودرسی با صفات تعداد شاخه رویا ،طول بلندترین شاخه رویا ،وزن 30 غوزه ،عملکرد همبستگی ژنوتیپی منفی معنی دار نشان داد.

کلمات کلیدی: گونه های تتراپلویید پنبه، همبستگی ژنتیکی فنوتیپی، عملکرد، زودرسی

1-1-مقدمه

گیاهان به عنوان ثروت هر جامعه و امانتی برای آیندگاه محسوب می­شوند. امروزه کارشناسان، گیاهان را زمینه­ساز ادامه حیات کلیه موجودات زنده و سرسبزی آنها را نشانه پیشرفت علمی و فرهنگی جوامع و زمینه ساز توسعه پایدار می­دانند. گیاهان نمونه­های بارز پایداری منابع طبیعی و به عنوان ماندگارترین و کامل­ترین اکوسیست­های زیستی محسوب می­شوند که در راس هرم غذایی قرار دارند. گیاهان با تشکیل اولین حلقه زنجیره غذایی به عنوان تولیدکنندگان اولیه شناخته شده­اند به طوریکه از یک طرف با جانوران و از طرف دیگر با یکدیگر و محیط اطراف خود یعنی محیط غیر زنده مانند سنگ، خاک و آب در ارتباط هستند و به این شکل چرخه حیات را به گردش در می­آورند. بشر به دلیل نیازهای روزمره خود وابستگی کامل به گیاهان دارد. این نیاز او را ترغیب می­کند تا با بهره­گرفتن از دانش و روش­های علمی جدید اطلاعات بیشتری در مورد گیاهان به دست آورد. گیاهان گوناگون شرایط خاصی را جهت رشد و نمو خود دارند به طوریکه مجموع این شرایط ارتباط بین گیاه و محیط را توجیه می­نماید (امید بیگی، 1374).

امروزه تولیدات گیاهی غذای اصلی جامعه­ی بشری را تشکیل می­دهد طوری که بیش از 90 درصد مواد غذایی مورد نیاز بشر از گیاهان تامین می­گردد (بهداد، 1385). در بین محصولات گیاهی، گیاهان دانه روغنی به دلیل سهم بسزایی که در تولید مواد لیپیدی مورد نیاز بدن بشر دارد، از جایگاه ویژه­ای برخوردار هستند. افزایش روز افزون مصرف در کشورهای در حال توسعه تقاضا برای تولید مواد غذایی را بالا می­برد. از این رو برای افزایش تولید دو راه حل پیش رو می باشد : افزایش تولید در واحد سطح و افزایش سطح زیر کشت. از آنجایی که پی­آمد افزایش سطح زیر کشت، کاهش مراتع و جنگل­ها و صدمات جبران ناپذیر محیط زیستی می باشد؛ به نظر می­رسد تنها راه باقی مانده، افزایش تولید در واحد سطح می­باشد (قهرمان و عطار، 1377). در اين اواخر توجه اصلاح كنندگان نباتات به گياهان صنعتي یعنی گياهاني كه داراي تركيبات شيميايي مخصوص باشند جلب شده و به ژن‌هاي مفيد توجه مي‌نمايند (اهدایی، 1386).

هدف‌هاي كلي اصلاح نباتات افزايش عملكرد در واحد سطح، بهتر کردن كيفيت محصولات كشاورزي و توليد مواد اوليه می باشد. براي نيل به اين اهدافش طريق مختلف ولي وابسته هست: افزايش عملكرد، مقاومت به آفات و امراض، گسترش دامنه‌ي كشت، افزایش كيفيت محصولات گياهي، واريته‌هاي هيبريد و توليد نباتات جديد زراعي.

پنبه (Gossypium hirsutum L.) یکی از گیاهان صنعتی مهمی می باشد که بیشتر با هدف تولید الیاف کشت می­گردد. میزان عملکرد جهانی آن به گونه متوسط 709 کیلوگرم در هکتار می باشد و 36 میلیون هکتار سطح زیر کشت جهانی دارد. میزان تولید سالیانه آن 117 میلیون تن بوده و کشورهای هند، چین و آمریکا به ترتیب بالاترین سطح زیر کشت پنبه را به خود اختصاص داده­اند (FAO. 2006). پيشرفت تكنيك، تغييرات در سيستم كشت و مسائل جديدي كه در زراعت پنبه مطرح مي­گردد ضرورت تهيه ارقام جديد با صفات مورد نياز را ايجاب مي­كند. يكي از راههاي افزايش عملكرد پنبه ارزيابي و انتخاب ارقامي می باشد كه از كشورهاي خارج وارد شده و در شرايط اقليمي نواحی گوناگون سازگاري خوبي از خود نشان داده­اند(زینلی، 1378).

درک و آگاهی از تنوع و شباهت ژنتیکی در درون افراد یا جمعیت ها، برای بهره گیری­ی مؤثر از منابع ژنتیکی در یک برنامه اصلاحی مفید هستند (صفوی و همکاران، 2010). در گذشته، ژرم­پلاسم پنبه به گونه کامل بر اساس صفات مورفولوژیکی، تنش­های غیر زنده و یا خصوصیات بیوشیمیایی که لزوما منعکس کننده تنوع ژنتیکی نبود مشخص می­گردید. مطالعات انجام شده نشان داده­اند که تعداد کافی از نشانگرهای مورفولوژیکی برای پوشش دقیق ژنوم وجود ندارد و همچنین محیط زیست تاثیر قوی بر صفات مورفولوژیکی دارد. ایزوآنزیم­ها با اینکه به گونه مستقیم مربوط به ژن هستند، اما ذاتا سطح پایینی از چند ریختی را در میان ارقام نزدیک توضیح می­دهند که بهره گیری از آنها را در تجزیه و تحلیل ارتباط ژنتیکی و انتخاب به کمک نشانگر، محدود می­سازد. از این رو انتخاب ارقام بر اساس نشانگرهای مولکولی قابل اعتماد و مقرون به صرفه خواهد بود (محاسی و همکاران، 2009).

استان گلستان از لحاظ دارا بودن انواع گونه­­های پنبه یک منطقه­ی بسیار غنی محسوب می­گردد، به طوری که منبع غنی و بالقوه­ای را از ژن­های مفید را در اختیار اصلاح کنندگان پنبه قرار می­دهد. شناسایی گونه­های برتر این گیاه و بهره گیری از ترکیبات مفید آن می­تواند دستو کار مطالعات قرار گیرد.

-2-1اهداف پژوهش

١-آگاهی از سطح تنوع ژنتیکی بین ژرم پلاسم های گونه باربادنس و هیرستوم پنبه جهت بهره گیری در برنامه های اصلاحی آتی.

٢-مطالعه صفات آگرومورفولوژیکی و کیفیت الیاف پنبه در گونه های تتراپلویید پنبه

3- مطالعه همبستگی فنوتیپی ژنتیکی صفات آگرومورفولوژیکی و عملکرد

2-1-پنبه

گیاه پنبه به عنوان مهمترین و با قدمت ترین گیاه لیفی مصارف گوناگونی دارد و از نظر اقتصادی و تجاری دارای اهمیت فوق العاده می باشد و مهمترین و پر مصرف ترین الیاف صنعتی بوده واز نظر غذایی نیز به عنوان یک دانه روغنی مقام دوم جهان را دارا می باشد .

اگر چه تجارت غلات و رقابت الیاف مصنوعی با پنبه باعث شده که این گیاه اهمیت نسبی خود را از دست بدهد اما با این تفاسیر مصرف جهانی و سطح زیر کشت ان افزایش یافته می باشد .(نوری دلویی ،1373)

پنبه در جهان از مهمترین محصولات استراتژیک کشاورزی بشمار می اید این محصول تحت شرایط بسیار متفاوت اقلیمی در نقاط مختلف دنیا کشت و تولید می گردد.همچنین به عنوان یک کالای حیاتی مورد نیاز تمام افراد بشر بوده و ان را به گونه روزمره به کار می برند تا جاییکه به آن نام طلای سفید داده اند .( نعمتی، 1372)

امروزه با پیشرفت های کمی و کیفی در تهیه انواع الیاف مصنوعی (سلولزی و ترکیبی)این حقیقت انکار ناپذیر می باشد که هیچ رقیبی توان برابری با پنبه را نداشته و ارزش و مقام ان همچنان پا بر جاست.( نعمتی ،1372)

به گونه کلی پنبه سه تاثیر مهم و اساسی در اقتصاد کشور دارد که عبارت انداز:

1-تامین کالای اساسی جامعه نظیر نخ ،پارچه،روغن،علوفه دام و غیره

2-تاثیر در صنعت و اقتصاد کلی کشور نظیر کارخانجات نساجی،پنبه پاک کنی ،روغن کشی ،کارگاه های قالیبافی و بافندگی دستی،مبلمان سازی ،پشم مصنوعی،طناب بافی،تهیه صابون،تهیه فیلم عکاسی ،لاستیک سازی،شمع و غیره.

3-تأثیر در اشتغال زایی ،به طوری که در حال حاضر قریب به دو میلیون نفر به گونه مستقیم و غیر مستقیم به پنبه و فراورده های ان اشتغال داشته و زندگی و معیشت آنان با تولید ،توزیع و مصرف پنبه تامین می گردد.

یکی از راه های افزایش سریع تولید مواد غذایی و الیاف با کیفیت بهتر، بهره گیری از تکنیک های بیوتکنولوژی گیاهی می باشد که به عنوان یک علم چند بعدی، دستاورد جدید دانشمندان و محققان زیست شناسی جهت بهره گیری مستقیم از علم ژنتیک در سطح سلول می باشد. روش های مختلف بیوتکنولوژی به وسیله ی دست ورزی گیاهان در سطح بافت، سلول و مولکول، می توانند تغییراتی را از لحاظ نوع و فراوانی در ریخته ی ارثی گیاهان امکان پذیر سازند که از طریق روش های کلاسیک اصلاح نباتات غیر ممکن و یا مشکل می باشد.

دانش زیست شناسی مولکولی در دو دهه ی اخیر با سرعت حیرت انگیزی باعث ایجاد تحولات، پیشرفت ها و نوآوری های بی شماری گردیده می باشد. در تاریخ به ندرت می توان مواردی را همانند تحقیقات بیوتکنولوژی پیدا نمود که در آن، پژوهش های پایه، بدین سرعت به حد کاربرد رسیده باشد. (کمال قاسمی)

بسیاری از پیچیدگی های گزینش (selection) بر اساس فنوتیپ را می توان از طریق گزینش مستقیم ژنوتیپ و با بهره گیری از نشانگرهای DNA که با صفات موردنظر پیوستگی دارند برطرف نمود. بیشترین نشانگرها ی DNA که مورد بهره گیری قرار گرفته اند مبتنی بر RFLP ها بوده اند. از معایب این تکنیک طولانی بودن روش، بهره گیری از مواد رادیواکتیو، هزینه و زحمت زیاد و عدم تشخیص چندشکلی کافی در بسیاری از گونه های زراعی بوده و لذا بهره گیری از آن، در بسیاری از آزمایشگاه ها دارای محدودیت می باشد. (عبدمیشانی، 1375 )

کشف واکنش زنجیره ای پلیمراز (PCR) در اواسط دهه ی 1980 در ژنتیک مولکولی انقلابی ایجاد نمود. تکنیک RAPD بر مبنای PCR یکی از فناوری های جدید نشانگرهای DNA می باشد که در سال 1990 ابداع گردیده می باشد. از مزایای این روش می توان موارد زیر را نام برد: سهولت، سرعت و نیاز به مقدار کم DNAی نمونه می باشد و در موارد مختلفی در ژنتیک و اصلاح نباتات بهره گیری شده می باشد.( عبدمیشانی، 1375)

پنبه یکی از مهمترین گیاهان اقتصادی می باشد که به خاطر الیاف، روغن و سایر فرآورده های آن در دنیا مورد توجه قرار گرفته می باشد. این گیاه در بیش از 80 کشور دنیا کشت می گردد و بیش از 180 میلیون بشر سرتاسر دنیا مشغول به کشت یا نساجی الیاف آن می باشند. قابلیت شستشو، دوام، استحکام، قابلیت هدایت بخار آب، دوام شیمیایی، نرمی، لطافت، قابلیت انعطاف، از خصوصیات الیاف پنبه می باشد. و مانند خصوصیات جدید: ضدآتش، مقاومت به فساد و خسارت حشرات هیچ ماده ی مصنوعی مناسب تر از پارچه های پنبه ای برای نواحی گرم نیست، پشم عرق بدن را جذب می کند اما هدایت نمی نماید. الیاف مصنوعی عرق را جذب نمی کنند، اما پنبه هم جذب می کند و هم انتقال می دهد در این صورت، بدن سریعا خشک می گردد.(درسنامه PCR ،1372 )

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

با در نظر داشتن اهمیت فوق العاده پنبه از جنبه اقتصادی و تجاری و احتیاج به فرآورده هایی که از این گیاه بدست می آید روز به روز به اهمیت و سطح زیر کشت آن افزوده می گردد تأثیر عمده ای در سیاست و اقتصاد جهان داشته و روز به روز احتیاجات مردم به فرآورده های مختلف این گیاه زیادتر می گردد. (خدابنده ،1376)

تولید الیاف تا اواخر قرن نوزدهم به عنوان تنها هدف تولید پنبه محسوب می گردید.( درسنامه PCR ،1372) اما امروزه به علاوه هدف پنبه به لحاظ چهار خصلت عمده که در خوراک بشر (روغن و پروتئین)، پوشاک، جیره غذایی دام (کنجاله) و ایجاد کار دارد از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد پنبه دارای 17درصد روغن قابل استحصال و 22درصد پروتئین با اسید آمینه های مرغوب می باشد از پروتئین موجود در پنبه دانه در تهیه آرد نان، کیک، کراکر، شیر خشک و داروهای موثر در رفع کمبود پروتئین بهره گیری می گردد و از دانه آن در تولید انواع روغن غذا، مایونز، مارگارین و از رسوبات حاصل از روغن خام در فرآیند تولید مواد منفجره، مواد آرایشی، دارو، لاستیک، پلاستیک و انواع صابون و از الیاف آن در تهیه پارچه، نخ قالی، لحاف و تشک و غیره بهره گیری می گردد و از تفاله و مغز دانه، کود، غذا برای دام و گیاهان تولید می گردد. ساقه بوته پنبه در صنعت نئوپان مصرف می گردد.(حسینی نژاد ، 1376- درسنامه PCR ،1372)

پنبه در زمره ی گیاهان مهم زراعتی ایران قرار دارد و کشت آن در گرگان، مازندران، خراسان، فارس، استان مرکزی و به گونه پراکنده در سایر نقاط کشور انجام می گردد(درسنامه PCR، 1372) اما با در نظر داشتن اینکه سطح زیر کشت آن تا سال 1357 حدود 400/000 هکتار و محصول آن بین 110 تا 150 هزار تن پنبه تصفیه شده بود و در ایران صادرات الیاف پنبه در درجه دوم بعد از نفت قرار داشت(یزدی صمدی ، 1373) اگر به علل سیر نزولی کشت این محصول اقتصادی در کشور توجه نکنیم طولی نخواهد کشید کشور ما در زمره ی وارد کنندگان پنبه قرار خواهد گرفت و صنایع نساجی ما وابسته خواهد گردید. اما در سال های اخیر سطح زیر کشت و عملکرد پنبه در کشور در حال افزایش می باشد.( یزدی صمدی ، 1373)

کشورهای بزرگ تولیدکننده پنبه در جهان عبارت اند از: چین، آمریکا، هندوستان، پاکستان، ازبکستان و ترکیه.

تعداد صفحه :90

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com